Het afgelopen half uur is het een komen en gaan geweest van mensen die hij amper herkent. Toch schudden ze hem allemaal de hand geven en wensen hem sterkte. Zouden ze het niet weten? Of weten ze het wel en houden ze allemaal mee de schijn op? Alsof tien jaar niet gebeurd zijn.

Hij gaat terug zitten en roert nog eens in zijn koffie. Hij neemt een slok. Bah, ijskoud.

‘Haal even een nieuwe tas voor mij,’ zegt hij tegen David.

Ondertussen neemt hij een pistolet met ham. Links van hem hoort hij gelach, aan die tafel in de hoek. Grappig hoe de meeste koffietafels tegen het einde soms lijken op een gezellig samenzijn.

‘Dank je wel, jongeman!’ Tante Monique, de zus van mama.

Lander kijkt op. Hij ziet hoe ze de tas koffie van David overneemt en ervan drinkt voor ze op zijn plaats gaat zitten.

David kijkt vragend en verward naar Lander, die knikt dat het in orde is.

‘Patatje, hoe zit dat nu?’ Patatje, zo noemde zijn tante hem altijd al als kind. Lander moet even glimlachen. Hij herinnert zich nog de logeerpartijtjes bij haar. Gezelschapspelletjes spelen, knutselen. Altijd feest bij tante Monique.

‘Wat bedoel je, tante?’

Ze steekt een sigaret op.

Lander ziet haar roodgelakte nagels. Net als mama. Een van de weinige overeenkomsten. Soms was het moeilijk te geloven dat ze zussen waren.

‘Ik denk dat je dat wel weet.’

Hij haalt enkel zijn schouders op. De vraag komt verwacht, toch vindt hij geen antwoord.

‘Gewoon …’ mompelt hij.

‘Niks gewoon, tien jaar geleden was je ineens weg. Van de ene op de andere dag. Dat is niet gewoon.’

Lander voelt het bloed naar zijn hoofd stijgen. Hij kijkt om zich heen, zoekend naar een uitweg. Maar niemand let op hen.

‘Luister, jongen,’ ze legt haar hand op de zijne en knijpt er zachtjes in. ‘Annie was geen gemakkelijke. Ik heb er vaak genoeg mee overhoop gelegen.’ Ze neemt een trek van haar sigaret.

Een ober buigt zich tussen hen in. ‘Excuseer mevrouw, u mag hier niet roken.’

‘Och, ja! Ik ben hier in een serieus gesprek bezig, mag het even?’

‘Sorry mevrouw, maar ik …’

‘Kom tante, laten we buiten even een luchtje scheppen.’

Buiten trekt Lander zijn das los.

Tante Monique inhaleert diep en blaast de rook langzaam uit.

‘Laat hem toch aan. Je staat er zo goed mee.’

Lander glimlacht flauwtjes. ‘Ik stik zowat.’ Hij zet zijn bovenste knopje open.

‘Wie had ooit gedacht dat jij een pak met das zou dragen? De laatste keer dat ik je zag was je outfit … bijzonder.’

Lander lacht even.

‘Doe je dat nog? Je eigen kleding ontwerpen en naaien?’

‘Nee. Ik denk dat de leeftijd mijn creativiteit heeft gedood.’

‘Ik denk niet dat het de leeftijd was.’ Ze stampt haar sigaret uit met de tip van haar schoen. Louboutin. Sommige dingen veranderen nooit.

‘En je nagels, krijgen die nog wel eens een kleurtje?’ Ze neemt haar lipstick en spiegeltje uit haar handtas.

Lander schudt zijn hoofd. ‘Ook al jaren niet meer.’

‘Wel jammer. Het was zo typisch jij.’ Ze klapt haar spiegeltje dicht en stopt het in haar handtas. Hermès, natuurlijk.

‘Weet je nog, de laatste keer dat we elkaar zagen?’

Lander knikt. Die dag staat in zijn geheugen gegrift.

‘Je achttiende verjaardag. Je droeg een blauwe broek. Zelfgemaakt natuurlijk. En je nagels waren zwart gelakt. Je had een lijntje onder je ogen getekend.’

Lander krijgt een brok in zijn keel. De broek was bruin geweest, niet blauw. Maar dat maakt niet uit. Ze had hem gezien.

‘Diezelfde dag ben je vertrokken.’

Lander reageert niet. Hij loopt naast haar, zijn handen diep in zijn broekzakken. De steentjes knerpen onder hun zolen.

‘Wat ik nooit gesnapt heb … Ik kan het nog niet geloven. Je kon overdag zo … gewoon doen tegen ons, en ’s avonds vertrok je. Zonder ooit nog iets van je te laten horen.’ Ze vist in haar tas naar een nieuwe sigaret. ‘Hoe kon je dat? Niets laten merken terwijl je wist …’ Ze stopt even om haar sigaret aan te steken.

‘Maar ik wist het niet!’ Lander reageert feller dan hij bedoeld had. Hij had er eigenlijk nooit over nagedacht. De familie, Arne, hij had ze allemaal achtergelaten, de deur dichtgetrokken. Voor hem was die dag een vlucht geweest. Maar voor hen was het een ander verhaal geweest.

Bij een bankje blijven ze staan.

Lander gaat zitten.

Monique blijft rechtstaan. Ze inhaleert nog eens diep en gooit dan haar peuk op de grond. ‘Weet je, het verhaal van Annie … Ik weet niet. Het klopte niet. Ik kan niet geloven dat je een plan had.’

Lander zucht. Hij had er nooit bij stilgestaan dat zijn moeder had kunnen vertellen wat ze wou. Hij was er toch niet om haar tegen te spreken. Waarom is hij verbaasd? Wat ze ook vertelde, je moest altijd twijfelen aan haar verhaal.

‘Ik had geen plan,’ fluistert hij. ‘Ik wilde weg, ooit, maar niet die dag.’ Lander zit voorovergebogen met zijn ellebogen op zijn knieën en zijn handen gevouwen. Hij kijkt op wanneer een duif overvliegt.

Monique gaat zitten naast hem. Ze legt haar hand op zijn hand. ‘Wat is de waarheid?’

Lander schudt zijn hoofd. Hoe vaak had hij dit gesprek niet met zichzelf gevoerd? Alsof hij zichzelf telkens opnieuw moest overtuigen dat het echt gebeurd was. Dat het niet tussen zijn oren zat. Dat het echt fout was geweest.

‘Albert …’

Monique snuift bij het horen van die naam.

Lander heeft even nodig om de emoties te kalmeren. Hij kucht even. ‘Albert, sinds hij bij ons is gekomen …’ Zijn keel slipt dicht. Verdomme. Hij knippert vlug, maar de traan is hem al voor.

‘Ik heb hem nooit gemoeten. Egoïstisch mannetje. Alles moest volgens zijn zin gaan.’ Monique wrijft over Landers wang. ‘Heeft hij je geslagen patatje?’

Lander sluit zijn ogen en bedekt ze dan met zijn hand. Hij ziet de scène weer voor zich. Albert woonde nog geen week bij hen. Het was vrijdagavond. Hij was net zestien.

‘Jij gaat zo niet de deur uit, jongeman!’ Hij bromde het van achter zijn krant. ‘Jij gaat naar boven en wast die troep van je gezicht. En je trekt normale kleren aan!’

Lander had gelachen. Maar hij weet niet meer of hij dacht dat het een grap was of dat hij Albert uitlachte. Maar hij weet nog dat hij lachte. En hoe die lach abrupt verstomde, toen die vuist zijn gezicht raakte. Was hij toen beginnen huilen? Hij weet het niet meer. De pijn of de schaamte, wat was toen het ergste? Hij heeft toen uitgehaald naar Albert. Zonder kracht. Meer uit paniek dan uit woede.

Albert had hem uitgelachen. ‘Mietje!’

Dat had harder pijn gedaan dan zijn vuist.

Lander had hem geduwd.

Albert greep hem toen vast en gooide hem door de kamer. Tegen de zetel die omviel.

En zijn moeder … die zei enkel: ‘Albert, stop ermee!’

Lander was op de grond blijven liggen. Beschaamd, gekwetst. Hij kon niet stoppen met huilen.

‘Als je er niets aan doet, dan moet ik het doen! Hij is de schande van de buurt!’

‘Het is goed, Albert, ga maar een pintje halen in de keuken.’

Dan was ze naast hem komen zitten, op haar hurken.

Hij weet nog hoe hij toen verlangde om vastgehouden te worden. Om te horen dat ze zijn kant zou kiezen. Maar het enige wat ze zei was: ‘Ga naar boven je wassen. Je hebt er misschien zelf wel om gevraagd.’

Lander is die avond naar boven gegaan. In de douche bleef hij huilen. Hij is niet meer uit geweest die avond.

‘Nee,’ zegt hij resoluut. ‘Hij heeft me niet geslagen.’

‘Maar goed ook. Ik zag hem er nochtans voor in staat.’

Lander weet niet waarom hij liegt. Is het nog altijd de schaamte? Of gelooft een deel van hem nog dat hij er zelf om gevraagd had?

Lander kijkt rond, naar de bomen, de wolken, de geparkeerde wagens. Overal behalve naar zijn tante.

Dan stoot tante Monique hem aan.

Lander kijkt op.

Ze kijkt veelbetekenend naar haar hand.

Ondanks alles moet Lander lachen.

In haar hand heeft ze een heupflacon. ‘Hier, neem maar een slok. Ik heb het altijd bij als noodgeval. Je weet nooit hoe saai sommige mensen kunnen zijn.’

Ze lachen samen even en Lander neemt een teug. Amaretto. De zoete amandelsmaak verspreidt zich langzaam. Hij laat zijn schouders zakken.

‘Wat heeft …’ Lander schraapt zijn keel. ‘Wat heeft mama eigenlijk verteld?’

‘Ze zei dat jij, nadat iedereen weg was op je verjaardagsfeest, ineens aankondigde dat je te goed was voor de familie. Dat je met niemand meer contact wilde. Je hebt je spullen gepakt en gewoon vertrokken. Je hebt haar zelfs de kans niet gegeven om je om te praten.’

Landers mond valt open. Hij had zich soms wel afgevraagd wat ze zou vertellen, maar hij had nooit gedacht dat ze zo glashard zou liegen.

‘Maar dat klopt niet, he?’

Lander schudt zijn hoofd.

‘Ik heb het ook nooit geloofd. Of toch niet meteen. Maar toen je wegbleef, en Annie bij haar verhaal bleef … Ik begon te twijfelen.’ Ze steekt een nieuwe sigaret op.

‘Tante, je moet niet zoveel roken. Dat is ongezond.’

‘Jaja, ik weet het.’ Ze inhaleert diep. ‘Weet je, toen Albert gestorven was, toen begon haar verhaal wat te veranderen. Ze bleef bij haar versie dat jij vertrokken was, dat wel. Maar plots kwam erbij dat het tussen Albert en jij nooit geboterd heeft.’

‘Dat kan je wel zeggen.’

‘Vertel nu eens. Wat is er echt gebeurd die avond van je achttiende verjaardag?’

Lander kijkt recht voor zich uit. ‘Jullie waren allemaal weg. De dag was redelijk normaal verlopen.

Zelfs Albert had zich normaal gedragen. Al een paar weken was het zo.

Ik was naïef en dacht dat hij er zich bij had neergelegd.’ Lander schudt zijn hoofd. ‘Ik zat op de bank, TV te kijken, toen hij plots voor me kwam staan.

“Luister Lander. Je bent nu achttien. Je bent meerderjarig. Je bent een intelligente jongen.” Hij zei het zo kalm.

Ik was helemaal in de war. Ik geloofde eerst nog dat hij zich ging excuseren voor zijn gedrag. “We zouden het niet erg vinden als je ging studeren. We willen daar best in investeren.”

Ik had nog niet besloten wat ik wilde doen na mijn middelbaar. Maar verder studeren, dat was altijd in mijn planning geweest.

“Maar,” zo ging hij verder, “dan moet het wel uit zijn met die onnozeliteiten. Je gedraagt je vanaf nu gewoon. Je kleedt je gewoon en gedaan met die schmink en dat haar.”

Ik deed mijn mond open om te reageren, maar kreeg de kans niet.

“En anders dan ga je vanaf morgen werken. Dan steken wij ons geld niet meer in je!”

‘Ons geld? Zei hij dat echt? Ons geld?’ Tante Monique lachte schamper. ‘Hij had geen nagel om aan zijn gat te krabben. Het geld kwam van jouw vaders levensverzekering en van mijn ouders.’

‘Ja, dat zei hij. Ik weet nog dat ik met mijn ogen draaide.

“Oh, denk je dat ik het niet meen?” riep hij toen.

Ik dacht dat het bluf was. Ik lachte eens.

Toen riep hij mama erbij. “Annie! Die zoon van jou haalt het bloed van onder mijn nagels.” Mama kwam erbij staan.

“Hij daagt me uit, heeft niks respect voor mij. Dit kan niet langer zo.”

Mama probeerde hem te kalmeren.

Maar hij liet zich niet kalmeren. Niet deze keer. Hij keerde zich tegen haar. En toen zei hij het. Toen zei hij: “Hij vertrekt! Vandaag nog! Of anders ben ik weg en zie je me nooit meer terug.”

Mama stond daar maar. Ze keek van hem naar mij en terug.

“Mama!” fluisterde ik. Ze kon dit toch niet laten gebeuren! Dit was toch niet zijn huis!’ Lander stopt.

Monique wrijft hem over zijn rug. ‘Wat heeft ze dan gezegd?’

‘Ze zei: “Jij gaat …”’

Lander snikt even.

‘Ze wees naar mij en zei: “Jij gaat mijn geluk niet ontnemen. Besef jij wel hoeveel offers er voor jou gebracht zijn? Gedaan! Fini! Je hebt je te schikken aan Albert en mijn regels, of anders … of anders … dan vertrek je maar!”

Ze meende het, tante. Het was geen bluf. Ik had schrik. Ik kon nergens naartoe, dacht ik. Dus ik beloofde te veranderen.

Mama leek te verzachten, maar Albert bleef onverzetbaar.

“Nee, het is te ver gegaan. Annie! Hij gaat of ik ga!”

Ik sprong recht. “Mama, ik ben je zoon!”

Maar ze koos voor Albert.

Ik werd verzocht om te vertrekken. Ik mocht nog een nacht blijven. Maar dat wilde ik niet meer. Ik ben gewoon vertrokken met alles wat ik kon dragen.’

‘Waarom ben je niet naar mij toe gekomen dan?’

Lander haalt zijn schouders op. ‘Ik weet het niet. Misschien geloofde ik haar. Ze had gezegd dat niemand nog van me zou houden als ze wisten dat ik homo was.’

‘Maar patatje toch!’ Tante Monique slaat haar armen om hem heen.

Hij knuffelt haar terug. De tranen komen. Ze zijn niet meer te stoppen.

‘Patatje, ik wist dat al lang. En weet je wat? Het heeft nooit iets veranderd.’ Ze laat hem los en neemt zijn gezicht in haar handen. Ze veegt zijn tranen weg. ‘Jij was altijd een beetje de zoon die ik nooit heb kunnen krijgen.’

Ze zitten nog even naast elkaar. ‘Kom, we gaan terug naar binnen.’

‘Nu gaan we niet opnieuw tien jaar wachten, he?’ zegt Tante Monique terwijl ze hem een kus geeft aan de deur. Ze stapt naar haar wagen.

Lander blijft haar nakijken en zwaait als ze van de parking rijdt.

‘Gaat het?’ vraagt David meteen. Bijna iedereen is al weg. Hij zit op zijn eentje op zijn gsm te scrollen.

Lander kijkt naar de deur waarlangs tante Monique net verdwenen is.

Tien jaar. Tien jaar voorbij. Tien jaar had hij gedacht dat niemand hem had willen zien.

Al die tijd had er iemand gewacht.

Lander glimlacht. ‘Ja, ik denk het wel.’

‘Arne, als ik dit testament verbrand, dan krijgen we elk de helft.’

Arne knikt.

‘Arne.’ Lander laat de laatste klank lang aanhouden, zoals hij vroeger deed als hij zijn klein broertje terechtwees. ‘In het testament onterft ze me, dan is alles voor jou.’

‘Ja, dat weet ik.’

Lander schudt zijn hoofd.

‘Ze kan je trouwens niet volledig onterven, denk ik.’ Arnes stem slaat over. Hij kucht even, alsof hij het wil verbergen.

‘Arne, waarom doe je dit?’

‘Ik wil je erfenis niet ontnemen, ik vind dat je …’

‘Nee, niet dat. Ik bedoel, waarom geef je mij de keuze?’

Arne haalt zijn schouders op en mompelt iets.

‘Jij had het testament ook kunnen achterwege laten. Als dit het enige exemplaar is …’

‘Ik wilde ... Ik had gehoopt dat je het zou verbranden.’ Hij zucht en kijkt naar het plafond en dan naar de vloer. Overal behalve naar Lander.

Lander fronst zijn wenkbrauwen. ‘Waarom toch?’

Arne staat op en begint te ijsberen. ‘Het is toch niet belangrijk. We verdelen het gewoon.’

Lander neemt de enveloppe van tafel en haakt zijn vinger achter de kleine opening.

‘Wacht!’ Arne heft zijn handen. ‘Wacht nog even.’

Lander lacht. ‘Waarop moet ik wachten?’

‘Weet je zeker dat je het niet wil verbranden?’

‘Zeg, wat is er nu toch?’ Lander begint zijn geduld te verliezen. ‘Nee, ik wil weten wat erin staat.’ Met een snelle rits van zijn vinger scheurt hij de enveloppe open.

Nog voor hij het testament kan openvouwen, grist Arne het document uit zijn handen.

‘Hey!’ Hij is verbaasd en geërgerd tegelijk.

‘Lander … Er … Ik weet niet. Misschien …’

‘Wat heb je nu toch?’

Arne sluit zijn ogen. ‘Het is beter als je niet leest wat hierin staat.’

‘Maar waarom?’

‘Je kent ma toch?’

‘Zeg, wat is er nu met je? Laat het me gewoon lezen.’

‘Lander.’ Arne pauzeert even. ‘Ik geef je de helft van de erfenis. Dat is meer dan wat je zal krijgen als we het testament laten gelden.’

‘Het gaat me toch niet om het geld. Wat staat er nu in?’

‘Lander, laten we het nu gewoon verbranden.’

‘Wat staat erin dat ik niet mag lezen?’

‘Je kent mama toch. Er zal weer iets kwetsends in staan.’

‘Toch wil ik het lezen.’

‘Doe het nu niet.’

Lander doet een greep naar het papier, maar Arne springt achteruit.

‘Arne, geef me gewoon dat papier!’ Lander loopt op Arne af, maar die deinst achteruit.

‘Arne, verdomme!’

Arne schudt zijn hoofd, draait zich om en vlucht de trap op. Lander rent hem achterna. Hij ziet hoe Arne Landers oude kamer induikt. Nog voor Lander hem bereikt, gooit hij de deur dicht. Lander grijpt naar de klink. Op slot. Hij klopt op de deur.

‘Arne, doe open!’

Het blijft muisstil.

‘Arne! Doe open!’ Hij bonst met zijn vlakke hand op de deur. ‘Doe verdomme open!’

De sleutel wordt omgedraaid, maar de deur blijft dicht.

‘Arne?’ vraagt hij terwijl hij de deur opendoet.

Arne zit op het bed. In zijn handen het testament. Zijn hoofd hangt neer.

Lander gaat naast hem zitten.

‘Wat is er toch aan de hand?’

Arne snift.

Lander slaat zijn arm om hem heen en knijpt zachtjes in zijn schouder. Een tijdje blijven ze zwijgend naast elkaar zitten.

Pas wanneer Arne weer rechtop gaat zitten, laat Lander zijn blik door de kamer gaan. Dit is zijn kamer niet meer. Aan de muur ziet hij een foto van Arne met een meisje. Ze staan arm in arm voor een grote waterval. Zou dat Lysanne zijn? En dan valt zijn oog op iets net boven het bed. Iets dat hij al lang vergeten was.

Hij was het totaal vergeten. Die tekening, uit zijn schetsboek … Het was van een foto nagetekend. Twee broers. Hun armen in de lucht terwijl ze van een brede glijbaan naar beneden razen. Op een van die dagen dat er geen ruzie was. Waarop ze bijna een normaal gezin leken. Papa leefde toen nog. Het was nog voor Albert. Lander had nooit meer aan deze tekening gedacht. Of aan de dag dat de foto werd genomen. Hij glimlachte. Ondanks alles stond hem deze dag bij als een gelukkige dag. Dat waren de dagen dat hij vergat, of bijna vergat, hoe het thuis echt was.

Hij ziet plakband over de lengte van het blad, net tussen hem en zijn broer in.

‘Dat kwam door mama,’ fluistert Arne. ‘Ik heb het niet gescheurd.’

Lander glimlacht naar zijn broer. Hij wil zoveel zeggen. Dat hij Arne gemist heeft. Maar hij vindt de woorden niet.

‘Ze scheurde hem in twee en gooide de tekening weg. Ik heb de stukken weer aan elkaar geplakt en verborgen. Samen met je schetsboek.’

Lander voelt een steek van schuld. Hij was weggegaan om zichzelf te redden. Hij had ook Arne achtergelaten. Voor het eerst voelde dat als verraad.

Arne staat op en gaat naar de tekening. Hij streelt met zijn vinger over het plakband. ‘Ik heb het pas terug opgehangen toen mama niet meer boven geraakte.’

‘Was ze … Hoe was ze? Op het einde bedoel ik. Was ze ziek?’ Het is de eerste keer dat Lander echt aan die vraag denkt.

‘Ze was al een tijdje ziek. Veel hoesten. Je weet toch nog wel hoe verslaafd ze was aan haar sigaretten?’

‘Kanker?’

‘Nee, dat niet. Veel gesukkel, weinig beweging. En dan kwam er die attaque. Toen kon ze niet meer naar boven. Ze sliep in het begin op de sofa, maar uiteindelijk is er een ziekenhuisbed in de eetkamer gekomen. Ze kon nog van bed naar toilet en naar de sofa, maar verder kon ze niet.’

Lander weet niet goed hoe hij zich moet voelen. Hij voelt medelijden. Maar hetzelfde soort medelijden dat je voelt als iemand vertelt over een persoon die je niet kent. Hij voelt geen band met haar.

‘Maar ze was nog niets veranderd, Lander. Zelfs toen ze niks meer kon, bleef ze hard. Daarom … daarom vreesde ik wat er in het testament stond.’

‘Jij weet wat erin staat?’

‘Ze heeft me iets verteld, in haar laatste dagen. Iets dat ik vreesde dat ze ook in het testament had geschreven.’

‘Is het zo erg?’

Arne houdt hem het testament voor.

Lander neemt het aan.

‘Ik vind nog altijd dat je het moet verbranden. Maar het is aan jou …’

‘Je hoeft me niet te beschermen, Arne. Ik wil het weten.’

Lander vouwt het open en begint te lezen. Zijn ogen vliegen over de tekst tot zijn naam opduikt.

‘Lander, je hebt mij in de steek gelaten. Je hebt nooit berouw getoond of terug contact gezocht. Tien jaar heb je je familie in de steek gelaten. Toch kan ik volgens de wet je niet uit mijn testament schrijven. Ik moet je een minimum geven. Tegen mijn wil. Maar het zij zo. Toch wil ik je vertellen hoe hard je me teleurgesteld hebt.

Je was niet mijn eerste zoon. Je werd geboren net na je broer. Drie minuten later. Ik heb je een eerlijke kans gegeven. De kans om je leven te leven als een eerbetoon aan je broer die nooit adem heeft mogen halen. De kans om goed te maken dat jij wel leefde.

Maar dat deed je niet. Je bleek al gauw een teleurstelling.’

Lander slikt. Zijn hoofd duizelt. Hij weet niet hoe te reageren. Een tweelingbroer? Hij krijgt moeite om te ademen. Hij staat op en probeert tot rust te komen. ‘Ik moet even naar buiten…’ brengt hij nog uit.

In de voortuin staat hij met zijn handen op zijn knieën en haalt diep adem. Het lukt hem weer om normaal te ademen.

‘Je hebt het gelezen, he?’

Hij schrikt op van de stem achter hem. Hij had Arne niet horen naderen.

‘Ja … ja, ik heb het gelezen. Wist jij het?’

Arne zucht. ‘Ja.’ Hij gaat onmiddellijk door als hij Lander ziet kijken: ‘Maar nog niet lang, slechts enkele dagen!’

Ze staan samen in de tuin, kijken naar elkaar, maar geen van beiden vindt de woorden. Wanneer er een auto passeert, zegt Arne: ‘Kom terug binnen.’

Ze zitten samen op de sofa.

Lander schudt zijn hoofd. ‘Ik heb een tweelingbroer,’ fluistert hij, al voor de derde keer. Hij probeert hem voor zich te zien. Een gezicht op hem te plakken. Hoe kan hij dat nooit geweten hebben?

Arne wrijft over zijn rug. ‘Gaat het?’

Lander vouwt het papier terug open. Hij leest het opnieuw, alsof de woorden de tweede keer iets anders zouden betekenen.

‘Jij bleek al gauw een teleurstelling.’ Het stond er echt. Zelfs na haar dood moest ze dit nog een keer kunnen zeggen. ‘Jij bleek al gauw een teleurstelling.’ Hij hoort haar raspige stem door zijn hoofd spoken. Hij leest het stuk nog een keer en gaat dan verder.

‘Albert zag meteen wat voor iemand je was.’

Lander frommelt het papier op. ‘Albert,’ snuift hij. Hij steekt zijn vuist met het papier erin omhoog. ‘Daarom heb je dit willen tegenhouden?’

Arne lacht verontschuldigend en kijkt dan weg. Hij ademt diep in. Hij staat recht en ijsbeert door de kamer. Hij stopt en kijkt Lander aan. Zijn kaak spant, maar hij zegt niets.

Lander vloekt binnensmonds. Wat had hij gedacht?

Lander blijft naar de foto van Arne staren op zijn scherm. Zou hij er nog steeds zo uitzien? Hetzelfde kapsel dat een hele tijd in beslag nam om eruit te zien alsof het nonchalant was. Vast niet. Het is tien jaar geleden. Enkel die onschuldige ogen, die zijn er vast nog wel.

Hij had er nooit bewust voor gekozen om Arne uit zijn leven te bannen. Het gebeurde gewoon. De eerste maanden wilde hij geen contact met thuis. Hij was te boos. Er kwam een steen tussen hem en Arne. Telkens als hij eraan dacht om te checken hoe het met Arne ging, vond hij wel een excuus om dat niet te doen. Met elke mislukte poging werd een nieuwe steen gelegd, tot hij er niet meer over kon.

Zijn zicht wordt troebel. Hij veegt de tranen uit zijn ogen. Het beeld verschijnt weer, als in een film. Zijn grote rugzak, volgepropt met alles wat hij niet kon missen. Hij duwde zijn schetsboek erin. Het paste niet. Nog harder. Het zat vast. Vloekend trok hij het er weer uit en liet het op zijn bed achter.

Arne op de trap. Hij zei geen woord. Als hij gevraagd had om te blijven, zou hij dat dan gedaan hebben? Hij kan het niet zeggen.

Zijn moeder in de keuken, aan tafel. Met een sigaret waar ze opgejaagd aan zoog. Ze zei geen woord. Lander stond daar met al zijn spullen. Uit niets bleek dat ze wist dat hij daar stond. Hij kuchte. Uiteindelijk duwde ze de sigaret uit in de asbak met haar rode nagels als klauwen.

‘Nou, dan ga je maar.’ Ze stond recht, nam de asbak mee. Dat was het laatste wat hij van haar gehoord had. En nu is ze dood. Hij was naar de voordeur gestrompeld. Vechtend tegen zijn tranen. En toen keek hij nog een keer om. En daar stond Arne. Arne die hem aankijkt. Uitdrukkingsloos. Of was hij verdrietig? Lander weet het niet meer.

Hij gaat naar de keuken en giet een glas wijn in. Hij draait de steel van het glas tussen zijn vingers. De wijn walst lichtjes in het glas. In zijn andere hand heeft hij nog steeds zijn telefoon. Hij ademt diep in terwijl zijn duim op Arnes foto klikt. Terwijl de telefoon overgaat neemt hij een slok wijn. En nog een.

‘Met Arne.’

Lander weet niet wat zeggen. Hij weet zelfs niet waarom hij belde. ‘Arne,’ zegt hij, een beetje hees. Hij schraapt zijn keel. ‘Hoe … hoe gaat het met je?’ Hij trekt een grimas. Wat een domme vraag, op dit ogenblik. ‘Ik bedoel …’

‘Ik ben blij dat je belt.’ Een nerveus lachje weerklinkt.

Lander durft weer uit te ademen. Ze praten. Na al die jaren.

‘Lander …’

Lander hoort de tranen, de uithalen, de gestokte ademhaling. Hij zwijgt. Hij weet niet hoe te reageren.

‘Sorry.’ Hij hoort hoe Arne zijn neus ophaalt. ‘Sorry.’

‘Nee, je hoeft geen sorry te zeggen.’ Ik zou sorry moeten zeggen, denkt Lander, maar hij zwijgt. Waarom lukt het hem niet?

‘euhm … kan ik iets doen?’

‘Zou je … kan je, euhm, langskomen. Straks ofzo?’

‘Ja, natuurlijk, ik kom dire… Ah fuck!’

‘Wat is er?’

‘David is onderweg met eten.’

‘Oh.’ Lander vraagt zich af of het teleurstelling is die hij hoort.

‘Maar ik kan daarna komen. Als je wil.’

Een zucht. Is het van opluchting? ‘Ja, dat zou ik fijn vinden.’

Net wanneer Lander de telefoon neerlegt, laat David zich binnen met zijn sleutel. ‘Pizza’s here!’ roept hij. Hij zet ze op de keukentafel en neemt meteen een stuk op zijn bord. Hij neemt een hap en slikt het door. Hij kijkt Lander aan.

‘Wat is er?’

‘Nee, niks,’ zegt David, terwijl hij zijn glas neemt en er secondenlang naar staart voor hij drinkt.

‘Je wil iets zeggen.’

David zucht. ‘Het is allemaal … ik weet niet. Raar.’

‘Wat dan?’

David kijkt eindelijk op. ‘Ik ken je al jaren, Lander. En ik weet eigenlijk niks van je.’

Lander opent zijn mond, maar David is hem voor. ‘Al die tijd had je … een ander leven.’

‘Dat klinkt wel heel dramatisch.’ Lander probeert het weg te lachen.

David geeft hem een kritische blik. Hij blijft hem aankijken zonder te knippen. De stilte blijft tussen hen in hangen.

Lander went als eerste zijn blik af. ‘Het was niet belangrijk.’

‘Dat bepaal jij, voor iedereen. De rest moet zich maar aanpassen aan jouw beslissingen.’

Lander blaast door zijn neus en kijkt naar de muur, weg van David. ‘Kunnen we dit nu niet doen?’

David kijkt hem aan. ‘Ja. Goed dan.’ David legt zijn hand op Landers hand.

Lander kijkt hem aan en glimlacht flauwtjes. ‘Ik ga naar Arne, er moet nog zoveel geregeld worden.’

‘Zal ik op je wachten?’

‘Ik weet niet hoe laat ik thuis zal zijn.’

‘Dan bel ik je morgen wel.’

‘Ik weet niet of ik tijd ga hebben, er moet van alles geregeld worden.’

In de auto blijft het gesprek zich afspelen. Hij had zin gehad om te roepen. Hij wilde dat hij het gedaan had, dat had opgelucht.

Maar dat vervelende stemmetje in hem. Misschien had David wel gelijk. En hij had het net weer gedaan. Hij loopt weg voor zijn problemen. Net zoals toen …

Lander rijdt en na twintig minuten beseft hij dat hij de weg naar huis niet meer weet. Hij zet zich aan de kant en stelt zijn GPS in. Pas als hij weer vertrekt, beseft hij dat hij Arne niet gevraagd heeft of dat hij nog steeds op hetzelfde adres woont. Het is vreemd dat hij nu pas beseft dat de tijd niet is blijven stilstaan nadat hij vertrok. Hij was verdergegaan met zijn leven, maar in zijn hoofd had hij er nooit bij stilgestaan dat degene die hij achterliet dat ook deden.

De telefoon gaat over.

‘Hallo.’

‘Arne, woon je nog steeds thuis?’ Hij vond het raar dat hij het nog steeds thuis noemde.

‘Ja, nog altijd. Ik en mama.’

Lander hoorde het. Ik en mama. Nu niet meer. Maar hij begreep het wel.

‘Ok, ik ben er binnen een kwartiertje.’

Naargelang de straten bekender worden, wordt Lander nerveuzer.

Dan ziet hij het. Het huis waarin hij opgroeide. Aan het einde van de straat. Hij vertraagt, alsof hij het moment nog wil uitstellen.

Het huis is veranderd. En toch ook weer niet. Het is nu wit in plaats van rood. De tuin is helemaal anders en het lage muurtje eromheen is weg.

Zijn wagen parkeert hij in de straat, alsof op de oprit parkeren te indringend zou zijn.

Elke pas richting de voordeur voelt zwaar. Hij verbeeldt zich dat zijn voetstappen luid echoën in de donkere nacht. Het is koud. Of voelt het alleen maar koud aan?

Voor de deur blijft hij stilstaan. Hij kijkt naar de bel. Een diepe zucht en hij drukt op de bel. Seconden verstrijken. Momenten waarin hij denkt dat hij nog gewoon kan weglopen.

Maar dan hoort hij de sleutel omdraaien. Hij forceert een glimlach op zijn gezicht, maar het voelt zo onnatuurlijk aan.

De deur gaat open, licht doorsnijdt de duisternis. Hij ziet enkel nog maar het silhouet van zijn broer.

‘Kom binnen,’ zegt Arne terwijl hij opzij stapt.

Eens in de hal bekijken de twee broers elkaar. Beiden lachen even nerveus. Lander slaat zijn ogen neer, alsof hij niet gepast is om zo lang te kijken. Arne sluit de deur en gaat dan Lander voor naar de woonkamer. Landers ogen schieten in het rond. Slechts enkele details zijn hetzelfde als vroeger. De foto hangt nog steeds boven de TV. Maar het toestel is groter dan vroeger en dus verstopt het een deel van hun benen.

‘Ga zitten. Wil je iets drinken?’

‘Water is goed.’

Arne gaat naar de keuken, wat Lander de kans geeft om rustig rond te kijken. Alles is veel lichter dan vroeger. Of toch lichter dan zijn herinnering. Op tafel ziet hij sigaretten. Zijn mama’s merk. Of zou Arne ook roken?

Arne komt terug met twee glazen. Veel is hij niet veranderd. Een baardje nu. En iets voller. Zouden het spieren zijn of verdikt? De wollen trui zaait twijfel.

Ze zitten naast elkaar in de zetel. Niemand zegt iets, terwijl de klok de seconden wegtikt. Dan kijken ze elkaar aan en lachen even ongemakkelijk.

‘Hoe is het …’

‘Waar woon je …’

Ze spreken tegelijk en zwijgen dan allebei.

‘Zeg jij maar,’ zegt Lander.

‘Nee, het is niet zo belangrijk.’

‘Woon je nog altijd hier?’

‘Ja, terug. Ik heb een tijdje bij Lysanne gewoond, mijn vriendin, maar toen dat gedaan was ben ik terug naar huis gekomen. Ik wilde eerst alleen gaan wonen, maar het ging niet zo goed met mama en daarom …’

De stilte valt tussen hen in. Lander knikt, maar houdt ermee op omdat hij zich inbeeldt dat hij er idioot uitziet. Hij voelt iets knagen, vanbinnen. Hij kijkt Arne niet aan wanneer hij vraagt: ‘Was ze ziek?’

‘Nee, dat bedoel ik niet. Maar gewoon, nadat jij …’ Arne hoest even en drinkt. ‘Toen ik ging samenwonen met Lysanne en toen kort nadien Albert ook nog eens doodging. Ze kon er niet tegen. Het ouder worden, het alleen zijn.’

Zoveel informatie. Er waren zoveel vragen die Lander nu kon stellen. Hij wilde nu alles weten. Hij wilde op enkele minuten tien jaar tijd inhalen. Maar hij wilde ook Arne niet overvallen.

‘Luister, Arne, ik … Het was nooit mijn…’

‘Mama heeft je uit haar testament geschreven. In zoverre het wettelijk mogelijk is.’

Lander trekt even grote ogen. Dat was het laatste wat hij verwacht had te horen. Hij had er nooit bij stil gestaan dat hij zou erven. Het maakte hem ook niks uit.

‘Dat is okay.’ Hij meent het ook. Hij zit niet om geld verlegen.

‘Nee, dat is het niet.’ Arne reageert feller dan Lander verwacht had. ‘Ze had het recht niet. Je verdient een erfenis, voor al wat ze je heeft aangedaan.’

De woorden verrassen hem. Ze ontwapenen. Hij weet niet wat te zeggen. Hij ademt diep in en plaatst zijn handen tegen zijn mond.

Arne legt zijn hand op Landers knie en knijpt erin. ‘Ze heeft het je niet makkelijk gemaakt.’

Lander slikt. Alles lijkt stil te vallen. Hij hoort enkel zijn eigen ademhaling. Hij wil niet huilen, maar een traan ontsnapt uit zijn oog. En nog een, tot hij uiteindelijk huilt. Hij weet niet waarom. Is het om zijn moeder? Om wat had kunnen zijn? Om wat gebeurd is?

Hij voelt een arm om zijn schouder. Het voelt zo warm aan. Hij leunt opzij en laat zijn hoofd zakken op zijn broertjes schouder. ‘Arne, ik…’

‘Het is okay,’ fluistert Arne.

Lander weet niet hoe lang hij gehuild had. Maar het had hem wel opgelucht. Hij gaat weer recht zitten.

Arne staat op en loopt naar de buffetkast. Uit een schuif haalt hij een papier. Hij gaat terug zitten. Hij laat het papier een paar keer door zijn vingers gaan. Hij kijkt Lander aan, alsof hij hem wil uitdagen om iets te vragen. Als het stil blijft zegt hij: ‘Luister Lander, … Hier is het testament.’ Hij legt het tussen hen in op tafel. Hij kijkt ernaar en dan kijkt hij op naar Lander.

‘Als je het wil lezen …’

Het blijft stil, op het tikken van de klok na.

‘Er is geen andere kopie.’

Lander slikt even. Hij denkt te weten wat Arne precies bedoelt. Toch durft hij er niet van uit te gaan.

Arne haalt een aansteker uit zijn zak. Hij houdt hem even omhoog en legt die dan op tafel. Met een vinger duwt hij hem vooruit, tot vlak bij het testament. Dan trekt hij zijn hand terug en leunt achterover.

Ondertussen is mijn eerste boek, De oorlog tussen ons, klaar en wacht die op een uitgever die er evenveel van gaat houden als ik. Ook mijn tweede boek is al vergevorderd.

Maar intussen wil ik mijn schrijfsels al wel delen. Vandaar dat ik nu een nieuw project start.

Ik ga doen wat ik het liefst doe, namelijk schrijven, maar op een andere manier. Ik ga schrijven, maar jullie bepalen hoe het verhaal loopt.

Het werkt als volgt: Ik schrijf een hoofdstuk en op het einde volgt een poll. Jullie krijgen een week de tijd om te beslissen wat er gebeurt in het volgende hoofdstuk. Elke twee weken verschijnt er een nieuw deel in het verhaal. Zijn jullie klaar om samen met mij dit verhaal te starten?

Hoofdstuk 1

‘Cayennepeper, Cayennepeper, Cayennepeper …’ Lander blijft het herhalen terwijl hij door het kastje met gedroogde kruiden gaat, alsof het zoeken zo makkelijker gaat. Hij had alles op tijd moeten klaarzetten. ‘Verdorie!’ de saus begint al te koken. Hij moet ze nu echt wel roeren, anders gaat het schiften.

Een trilling op zijn Watch doet hem even schrikken. Terwijl hij de garde neemt om te kloppen, kan hij de impuls niet onderdrukken om te kijken wie er belt. Wie het ook is, hij gaat niet opnemen. De saus mag absoluut niet mislukken.

‘Arne belt.’ Zo staat op het scherm.

Lander voelt zijn hart een slag overslaan. Hij vergeet zijn voornemen en de saus. De garde roert de lucht boven de saus in plaats van de saus.

Lander vist zijn telefoon uit zijn zak. Tegen zijn voornemen in, schuift hij het opneembalkje naar rechts.

‘Hallo, met Lander.’

Een zucht. Meer niet. Had Arne per ongeluk gebeld? Was dat een zucht van teleurstelling?

‘Mama is dood.’

Geen begroeting, geen inleiding. Koudweg alleen ‘Mama is dood’.

Lander laat de garde vallen in de saus. Het vet spat tegen de muur. Hij kijkt in de pot. De hollandaise lijkt meer op een mislukte omelet.

‘Hallo?’

Lander neemt de pot van het vuur.

‘Ja …’

‘Lander … mama is dood.’

‘Ja, ik hoorde je wel.’

Een lange stilte. Lander kiepert de inhoud van de pot in de vuilbak. Zijn er nog genoeg eieren? Zou hij een nieuwe poging wagen? Of toch maar een simpel sausje?

‘Ja, luister … ik vond gewoon dat je het moest weten.’ De verbinding verbreekt.

Lander legt de telefoon op het kookeiland en gaat naar de koelkast. Nog genoeg eieren. Hij neemt de boter en de eieren en zoekt de cayennepeper. Hij neemt een nieuwe kom en breekt het ei op de rand. De dooier is kapot en loopt met het eiwit in de kom.

‘Verdomme!’ Hij gooit de eierschaal tegen de muur. ‘Verdomme, verdomme, verdomme.’ Hij neemt de kom en slaat er hard mee op het aanrecht. Tranen vloeien over zijn wangen. Hij veegt ze weg, maar ze blijven komen. Hij zakt op de grond.

Hij denkt aan haar. Haar blonde haar, altijd opgestoken. Haar lange nagels. Haar onberispelijke outfit, telkens weer.

Hij ziet de foto voor zich. Die foto die boven de televisie hing, in de woonkamer. Mama, papa, Arne in de kinderwagen en hij ernaast. Wat konden ze toch goed toneelspelen. Ze zagen eruit als een gelukkig gezin.

En zo vindt David Lander enkele uren later. Op de vloer, wenend.

‘Wat is hier aan de hand?’ Hij hurkt naast Lander neer.

‘De saus is mislukt.’

‘Dat geeft toch niet?’

Lander grijpt David vast. Hij drukt zijn gezicht tegen zijn schouder. De tranen blijven komen. David wrijft hem over zijn rug.

Na enkele minuten zo te zitten, staat David op. ‘Kom.’ Hij steekt zijn hand uit naar Lander. ‘We gaan in de zetel zitten, en dan vertel je me alles.’

Lander laat zich meetrekken. Hij ploft neer in de zetel, naast David. Die heeft zijn schoenen al uitgedaan en steekt zijn voeten onder zich. ‘Wat is er?’ Hij leunt op zijn arm en kijkt Lander aan. Lander ontwijkt zijn blik. Hij weet dat hij voor David niets kan verbergen. Het is te laat om te zeggen dat er niks aan de hand is. Maar hij wil ook niet praten over waarom hij weende. Hij weet het zelf niet. Niet echt. Verdriet om zijn moeder? Dat kan toch niet? Hij heeft ze al jaren niet meer gezien. De afgelopen jaren was ze niet meer dan een vluchtige gedachte geweest, af en toe, op zwakke momenten.

Maar haar dood zou niets veranderen in zijn leven. Er zouden geen momenten zijn die plots anders zouden voelen. Zijn dagelijks leven zou doorgaan en alles zou zijn zoals voordien.

‘Wel?’

Lander snift. ‘Arne belde.’

‘Arne?’

‘Mijn … mijn broertje.’

David zet grote ogen op. ‘Okay, ik wist niet dat je een broer had.’

Lander haalt zijn schouders op.

‘Maar vertel. Dus je broertje belde.’

‘Ja.’ Lander weet niet hoe hij verder moet. Hij heeft nooit over zijn familie gepraat met David. Zelfs niet toen ze nog samen waren. Hij had altijd gezegd dat hij geen familie meer had. Hij wist toen niet waarom hij er over loog, en weet het vandaag nog steeds niet. Hij vertrouwde David. Zelfs na hun breuk bleven ze beste vrienden. En toch… dat deel van zijn leven wilde hij niet delen. Tot nu. Nu moest hij wel.

‘Wat wilde hij?’

Lander snuit zijn neus. Met de zakdoek nog in zijn hand, flapt hij eruit: ‘Mijn moeder is dood.’

‘Ja, toch al jaren?’

‘Nee, nu… vandaag, of gisteren.’ Hij realiseert zich dat hij het eigenlijk niet wist. Hij had het niet gevraagd. Hij had niks gevraagd. Hoe was ze gestorven? Ziekte? Ongeval? Hij heeft geen enkel idee.

Het knaagt. Hij had slecht gereageerd. Op Arne. Arne had hem niets misdaan. Arne stuurde af en toe een berichtje. Met nieuwjaar, of op zijn verjaardag. Lander reageerde dan met een duimpje omhoog, maar meer contact hadden ze niet gehad de afgelopen jaren.

Het was zijn eigen schuld. Lander had de deur dichtgetrokken en niet meer omgekeken. Hij had Arne achtergelaten.

Arne, onschuldige Arne. Arne had niets misdaan. Arne was ook alleen maar opgegroeid in dat gezin. Hij had er ook niet voor gekozen.

Lander had meer moeten doen. Maar hij was verdorie zelf nog maar een kind. Voor de wet volwassen, maar wat betekent dat? Hij moest zichzelf redden. Hij kon niet nog iemand anders redden.

‘Ik ben niet mee. Wat is er nu precies gebeurd?’ David verbreekt de stilte en Landers gedachtestroom. ‘Je hebt dus een broer?’

‘Ja, Arne.’

‘En hij is jonger?’

‘Ja, drie jaar jonger.’

‘Waarom heb ik nooit over hem gehoord?’

Lander haalt zijn schouders op. Hij kan het niet zo in enkele zinnen verklaren. Hij wil het ook niet. Niet nu.

‘Wil je er over praten?’

Lander twijfelt. Het is zo ver weg allemaal. Of dat was het, tot dat telefoontje. Hij heeft er de energie niet voor. Niet nu.

‘Heb je honger?’

Lander is blij dat David van onderwerp verandert. Hij knikt, ook al staat zijn hoofd niet naar eten.

David neemt zijn telefoon. ‘Pizza of chinees?’

Lander haalt zijn neus op. ‘Moet ik daaruit kiezen?’

‘Ja, schat, dat moet. Je weet dat ik amper een ei kan bakken en jij bent nu niet in staat om een van je fancy gerechten te maken.’

‘Pizza dan maar.’

‘He, nee zeg. Het duurt vijftig minuten om te leveren. Ik ga hem zelf halen, dat gaat sneller.’

Lander blijft op de sofa zitten. Alleen met zijn gedachten. Hij neemt de telefoon in zijn hand. Hij staart naar het startscherm. Zonsondergang in Mykonos. Voor hij het weet ontgrendelt hij zijn telefoon. Hij gaat naar de recente gesprekken.

Arne. Nog geen twee minuten. Hij blijft ernaar staren.

Subscribe now